محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
288
خلاصة الحكمة ( فارسى )
رطوبتى كه در جرم هليله ها مانده رقيق شده باشد آن عسل و شيرهء نبات را دور كرده عسل سفيد تازه به قوام آورده و يا شيرهء نبات سفيد به قوام آورده تازه بر روى وى كرده نگاه دارند . و اگر خواسته باشند اين افاويه را كوفته ، بيخته ، بر عسل آن يا شيرهء نبات آن افشانند : دارچينى ، قرفة الطيب ، قرنفل ، زنجبيل ، جوز الطيب ، عود هندى ، در هر يك صد عدد هليله ، از هر يك ، دو درم ؛ مشك تبتى نيم مثقال ؛ زعفران يك مثقال ؛ همه را كوفته ، بيخته ، بر آن افشانند و سر آن را گرفته بعد از چهل روز استعمال نمايند و هر روز بيرون ظرف را به آب سرد بشويند - ان شاء الله تعالى - نافع است . « 1 » مرباى هليله : مقوى معده و هاضمه و مجفف رطوبت معده و ملين طبع و جهت ضعف جگر و دماغ و رياح بواسير و سودائى كه از احتراق بلغم به هم رسيده باشد ، نافع است . صنعت آن : صد عدد هليلهء كابلى بزرگ را در آب به قدرى كه او را بپوشاند بخيسانند و پنجاه مثقال ؛ خاكستر چوب تاك بر آن ريزند و هر سه روز يك بار آب و خاكستر را تغيير دهند و بعد از ده روز هليله را بشويند و با قدرى آب كه آن را بپوشاند و با يك كف جو مقشر چندان بجوشانند كه جو پخته شود ، پس از آب بيرون آورده ، خشك كنند و از جو پاك سازند و با سر ميخى ده سوراخ هر عددى را كرده با عسل كف گرفته ، به قدر فرو گرفتن آن در ظرفى كنند و بيست روز بگذارند و عسل را تغيير دهند و چون جوش بايد داد تا خاطر جمع شود كه ديگر رطوبتى از آب برداشته بود در آن نمانده است ، بعد از آن با عسل كف گرفته به قدرى كه او را بپوشاند در ظرفى نگاه دارند و اگر خواهند كه قوىتر گردد به ازاى هر صد عدد هليله از هريك ادويه كه در مرباى شقاقل مذكور شد ، يك اوقيه اضافه نمايند . « 2 »
--> ( 1 ) . محمد حسين عقيلى خراسانى ؛ مجمع الجوامع ( قرابادين كبير ) ، ج 1 ، ص 472 . ( 2 ) . محمد مؤمن حسينى طبيب ؛ تحفه حكيم مؤمن ( تحفة المؤمنين ) ، ص 337 .